Liczba przysłony, a czas naświetlania

 czyli

Jak żyć?

Zagadnienie związku czasu naświetlania i wartości przysłony wydaje się z pozoru trywialne i niejeden fotoamator popuka się w głowę na samą myśl o potrzebie szukania tu jakiegoś problemu. No przecież wiadomo, mamy szereg czasów, choćby 1/30-1/60-1/125-1/250-1/500 s i tak dalej oraz szereg liczb przysłony, ot  2-2,8-4-5,6-8-11-16..., zmieniamy czas o jeden czy ileś tam stopni, i o tyle samo stopni korygujemy w drugą stronę przysłoną. No proste i trywialne.

W pewnym zakresie oczywiście tak. Problem narastać zaczyna wraz ze wzrostem wielkości zmiany, czy też z wynikłą jej jakąś przypadkową wartością.  Bowiem weźmy choćby popularne aparaty otworkowe, oferujące otwór względny na przykład w okolicy 1:200.  O ile nie jest to aparat z pomiarem TTL, takiej wartości przysłony nie obsłuży nam raczej w bezpośrednim pomiarze przeciętny światłomierz, nie jest to też żadna konkretna wartość z tradycyjnego ciągu liczb przysłony, umożliwiająca trywialne odliczenie sobie "stopów".

Jak sobie wtedy poradzić? Tym bardziej, że z ciągów czasów i przysłon widać też przecież, że wartości czasu i przysłony nie można przeliczać bezpośrednio. Jak więc przekłada się wartość przysłony na czas naświetlania?

Oczywiście prosto, czas zmienia się bowiem z kwadratem liczby przysłony. Jeśli zatem zmienimy sobie w dowolny sposób wartość przysłony, to niezbędna korekcja czasu ekspozycji wyniesie...

n = (k₂/k₁)²

gdzie

 n - krotność zmiany czasu

k₁ - liczba przysłony wyjściowa

k₂ - liczba przysłony po zmianie

Zatem, jeśli zmieniamy przysłonę - przykładowo - z 2,8 na 22, to czas naświetlania skorygować należy n = (22/2,8)² = 7,86² = 62 razy. Tak na marginesie, widać tu niejaką niedokładność wynikłą z zaokrąglania liczb przysłon do zwyczajowych w danym szeregu wielkości, bo przy takim posługiwaniu się pełnymi wartościami ich stopni winna nam tu wyjść krotność 64 (czyli 2⁶) - no ale i tak jest to różnica rzędu 3%, czyli pomijalnie mała. 

Tak samo oprzeć się możemy na tej zależności w przypadku wspomnianego powyżej przykładowego aparatu otworkowego o otworze względnym 1:200. Tutaj posługując się na przykład światłomierzem zewnętrznym czy drugim aparatem mierzymy sobie ekspozycję dla jakiejś założonej, referencyjnej przysłony, dajmy na to 1:16, a następnie korygujemy ją - zgodnie z powyższym wzorem - dla naszego otworka 1:200. Czyli...

n = (200/16)² = 12,5² = 156

Czas naświetlania w otworkowcu o otworze względnym 1:200 wydłużyć trzeba zatem 156 razy w stosunku dla tego zmierzonego dla przysłony 1:16. Tam, powiedzmy, wszedł nam 1/60 s - to ile trzeba naświetlać teraz, eee...?

Ano oczywiście zgodnie ze wzorem:

t₂ = t₁ * n

gdzie

n - krotność zmiany czasu

t₁ - czas wyjściowy

t₂ - czas po zmianie

Czyli w naszym przykładzie: t₂ =  1 / 60 * 156 = 0,017 * 156 = 2,6 [s]. 

Uwaga - powstrzymać się tu trzeba przed odruchowym podstawieniem do wzoru wartości 60 (zamiast rzeczywistej 1/60) jako czasu wyjściowego, bo skończylibyśmy wtedy z naświetlaniem z górą dwie i pół godziny. ALE - jako, że występuje tu mnożenie przez ułamek z jedynką w liczniku (1/60) możemy sobie sprawę uprościć i po prostu od razu podzielić krotność zmiany czasu przez mianownik jego wartości, sprowadzając działanie do uproszczonej postaci t₂ = 156 / 60 = 2,6 [s]. Acz uwaga, uproszczenia tego dokonywać można wyłącznie gdy czas wyjściowy jest krótszy od 1 s, ergo jego bezwzględna wartość jest ułamkiem mniejszym od 1!

Za to, biorąc pod uwagę, że aparat otworkowy i tak ma stały otwór względny, to pomiaru wyjściowego dokonywać winniśmy najlepiej zawsze przy tej samej wartości przysłony - jak 1:16 w naszym przykładzie - a wtedy niezbędna korekcja ekspozycji zawsze będzie ta sama - czyli nasze 156x - zatem można ją po prostu zapamiętać, bez potrzeby każdorazowego przeliczania na nowo.

No i przy takich już kilkusekundowych czasach naświetlania - o ile fotografujemy na materiałach tradycyjnych - nie można już też zapomnieć o efekcie Schwarzschilda. 

Na koniec spójrzmy jeszcze jednak na inną kwestię - gdyby z jakiegoś powodu wygodniej było nam zamiast tej wyliczonej krotności korekcji ekspozycji posłużyć się jednak stopniami vel stopami, jak to sobie przełożyć?

Oczywiście, też prosto, ze wzoru...

ΔEV = log₂ n

 gdzie

ΔEV - zmiana ekspozycji w stopniach

n - krotność zmiany ekspozycji

Wzór ten zapisać możemy w bardziej strawnej dla liczenia na kalkulatorze postaci jako ΔEV = ln n / ln 2, a skoro 1/ln 2 jest tu wielkością stałą, to po prostu jako:

ΔEV = 1,44 * ln n

Zatem, idąc tym tropem, nasza korekcja ekspozycji 156 razy przekłada się na zwyczajowe stopnie jako...

ΔEV = 1,44 * ln 156 = 7,27

Czyli wydłużyć musielibyśmy w tym przypadku czas naświetlania o 7 1/3 stopnia. Też proste, a może nawet w plenerze łatwiejsze do praktycznego zastosowania, zwłaszcza, że byłaby to wielkość stała.

No i dla jeszcze większego uproszczenia spójrzmy na tabelaryczne zestawienie krotności i stopni EV, co może rzecz ułatwić i oszczędzić niepotrzebnych obliczeń pochłaniających mimo wszystko czas, zwłaszcza w terenie - przy zachowaniu zupełnie akceptowalnej dla naświetlenia dokładności wyniku:

Krotność	2	2,8	4	5,6	8	11	16	22	32
EV	1	1,5	2	2,5	3	3,5	4	4,5	5

Krotność	45	64	90	128	181	256	362	512	588
EV	5,5	6	6,5	7	7,5	8	8,5	9	9,5

I w przypadku naszej przykładowej krotności 156 widzimy, że wypada ona mniej więcej w połowie pomiędzy 7 a 7,5 EV - co całkowicie zgadza się z wynikiem wcześniejszego wyliczenia. Szybko, prosto i przyjemnie, a efekt w praktyce ten sam.

Gadżeciki (#2) - Ulanzi PT-9

Jedną z potencjalnych niedogodności zaprezentowanej w odcinku poprzedniem szyny Ulanzi PT-7 może okazać się, w przypadku zastosowania kamery sportowej, czy w ogóle obiektywu szerokokątnego, wejście mikrofonu czy rejestratora, lubo zaś jego osłony przeciwwietrznej, w pole widzenia obiektywu.

Zaradzić temu można do pewnego stopnia odwracając szynę i mocując owo problematyczne utensylium po prawej stronie, czyli dalej od obiektywu - to jednak raz, że powodować może trudność z obsługą spustu kamery, umieszczonego wszak z tejże prawej strony, a dwa, że - o ile, jak w poprzednim przykładzie, stosować będziemy jednocześnie i lampę LED - to zakodowane jest już w naszej podświadomości, że naturalnym kierunkiem padania światła jest strona lewa; innymi słowy - nie pozbawione jest owo rozwiązanie wad, tak formalnych, jak i praktycznych.

Tu zatem przyjść może nam na pomoc kolejny produkt dedykowany vlogowaniu - szyna Ulanzi PT-9.

 W przeciwieństwie do poprzedniej prostej PT-7 ta tutaj cokolwiek zaskakuje już kształtem. Jest nieco większa, 14,2 cm długości, wyposażona w standardowe mocowanie na stopkę ISO i w śrubę z gwintem 1/4", otoczoną gumową podkładką, a dzięki specyficznemu wygięciu - stopka ISO wycofana jest do tyłu o jakieś 4 cm, co pozwala odsunąć zamontowana na niej akcesorium poza pole widzenia obiektywu.

Tym razem szyna PT-9 wykonana jest z plastiku, acz bardzo przyzwoitej jakości - zarazem pozwala to ograniczyć jej masę, przy w sumie nienajmniejszych rozmiarach. Od spodu wyposażona jest w dwa metalowe żeńskie gwinty 1/4", jeden pośrodku (z dodatkowymi otworami stabilizującymi systemu ARRI), drugi nieco bliżej śruby mocującej kamerę, co pozwala lepiej wyważyć zestaw na statywie; sama śruba nie ma już jednak od spodu kolejnego gwintu.

 

 

Podobnie jak i w poprzednim przykładzie, sprawdza się nieźle w połączeniu z chwytem pistoletowym czy użytym w jego roli statywem stołowym - choć cały zestaw jest już nieco większy.

Szyna ta występuje tez w odmianie PT-8, która wyposażona jest od spodu w zimną stopkę ISO z dodatkowym gwintem statywowym 1/4" - a zatem można zamontować ją tym razem także bezpośrednio na aparat czy kamerę. 

Tyle tylko, że właśnie - cena szyny PT-9 uległa ostatnio drastycznemu wzrostowi i oscyluje obecnie w okolicach 50-70 złotych, co nie czyni jej w najmniejszym stopniu atrakcyjną propozycją...

Gadżeciki (#1) - Ulanzi PT-7

czyli

Krótka forma, część 1

W ramach heroicznej próby aktywizacji tfurczości blogowej możliwie tanim kosztem, spróbujmy może zainicjować cykl prezentacji prostych a najlepiej jeszcze tanich akcesoriów, które niejednokrotnie przejść mogą w obecnej na rynku nawale sprzętu niezauważonymi, czasem po prostu przeoczonymi z racji na swą pozorną zwykłość - a okazują się być zaskakująco praktycznymi.

Na pierwszy ogień zajmijmy się szyną Ulanzi PT-7. 

Ulanzi, mimochodem zauważmy, to taki markowy chińczyk - firma specjalizująca się zasadniczo w produkcji wszelakich akcesoriów do vlogowania, czy też filmowania telefonami, kamerami sportowymi czy też po prostu aparatami. Ceny jej produktów wahają się od bardzo przystępnych do zaporowo drogich, choć - z bólem serca przyznać trzeba - w ostatnim roku wzrosły nieraz o jakieś 50-100%, zależnie od produktu, nie będąc już przez to często atrakcyjnymi.

No ale ad rem. Jednym z męczących mnie problemów było wyposażenie mojej nędznej kamery sportowej w lampę LED i ewentualny rejestrator dźwięku (lub na odwrót), jako że nie jest ona kamera produktem na tyle popularnej marki, aby produkowane były do niej dedykowane ramki montażowe z mocowaniami ISO - jak to np.ma miejsce w przypadku  kamer GoPro czy DJI. Dedykowane kamerom sportowym lampy LED - ze standardowymi do nich mocowaniami - tez jakoś dostępne są ostatnimi czasy w ograniczonym asortymencie.

 A zatem przyjrzyjmy się bohaterce naszej opowieści - krótkiej szynie Ulanzi PT-7.

Z pozoru nic takiego - zwykła metalowa szyna o długości 12,2 cm, posiadająca na jednym końcu integralne mocowanie na stopkę ISO, a na drugim śrubę 1/4" otoczoną niewielką gumową okładziną. Szyna, jak szyna - do tego krótka. Zwrócić trzeba jednak uwagę na jakość - poza wspomnianą gumową naklejką szyna jest całkowicie metalowa, z główką śruby włącznie. A jej niewielkie wymiary dobrze sprawdzą się właśnie z niewielkimi sprzętami.

Oprócz wspomnianych dwóch punktów mocowania szyna posiada na swej długości pięć dodatkowych żeńskich gwintów 1/4", umożliwiających - na przykład - zamontowanie jej na statywie w sposób możliwie dobrze wyważony. Kolejny gwint 1/4" znajduje się, w sumie tradycyjnie, w główce śruby.

 

W moim przypadku statyw służy głównie w charakterze chwytu pistoletowego, zapewniając wygodny chwyt kamery, ale także zabezpieczając przed wpakowaniem palców w pole widzenia obiektywu - o co, w przypadku trzymania za korpus, zaskakująco łatwo - biorąc pod uwagę bardzo szeroki kąt widzenia jej obiektywu. A zarazem daje to możliwość łatwego i bezpiecznego odstawienia kamery wraz z całym dobrodziejstwem akcesoriów.

 

Cena PT-7, w przeciwieństwie do wielu innych produktów Ulanzi, nie wzrosła, na szczęścicie, jakoś drastycznie i można ją znaleźć w okolicy 40 złotych. Mało to może nie jest, ale jakość i użyteczność zdają się to rekompensować.

Feiyu Tech Vlog Pocket

czyli

AAAAAAAAAA!!!

Tym razem zróbmy sobie nieoczekiwanie małą odskocznię do świata współczesnej high tech.

Przyznaję ze wstydem, że swego czasu, niezbyt zresztą odległego, dałem się  zwieść światowym trendom i - dodatkowo zachęcony aktualną promocją w jednej z popularnych sieci handlowych - sprawiłem sobie nowomodną zabawkę w postaci gimbala do telefonu, a konkretnie popularnego modelu Feiyu Tech Vlog Pocket. Zakup poprzedziłem, oczywiście, niejakim researchem w sieci, który wykazał, że inwestycja zda się być nader trafioną. Firma uznana jako producent gimbali, model Vlog Pocket nader udany, żeby nie rzec rewolucyjny i rewelacyjny, cena bardzo atrakcyjna - no w sam raz coś dla mnie, do okazyjnej zabawy.

Niedaleka przyszłość pokazała jednak, że bardzo się w swych ocenach zawiodłem. No ale ad rem.

Gimbal jest mały, poręczny i ładnie wykonany - tutaj naprawdę duże brawa dla producenta. Można go mieć zawsze przy sobie (składa się do naprawdę kieszonkowych rozmiarów), trzyma się wygodnie (dla poprawy chwytu można przedłużyć go załączonym trójnogiem – choć w praktyce okazało się to niepotrzebne), bateria trzyma długo. W zestawie zamieszczono nawet fajny woreczek transportowy. Rozmieszczenie przycisków jest wygodne, obsługa rewelacyjnie prosta i intuicyjna, dużą zaletą jest też brak jakiejkolwiek konieczności wyważania gimbala. Jedynie, do pełni szczęścia, przycisk nagrywania mógłby być jakoś wyróżniony – czy to wielkością, czy kolorem.

To w zasadzie wszystkie zalety gimbala, bo w użyciu wychodzą już tylko wady.

Na początek aplikacja Feiyu ON – z pozoru wygląda ładnie, ale na moim telefonie z Androidem to po prostu dramat, tragedia i masakra w jednym. Nie nadaje się do filmowania, oferując u mnie jedynie rozdzielczość 720p 30 fps, do tego obraz jest zbyt silnie wyostrzony, szarpany niczym przy 3 kl/s, co chwilę gubi się ostrość i skacze ekspozycja – patrząc na film można dostać oczopląsu. Funkcji filmowych aplikacji zatem nie testowałem, bo było to po prostu bezcelowe. Fotografowanie działało w ograniczonym zakresie, zdjęcia superszerokokątne (3x3) dało się robić, ale panoramy 180 czy 360 stopni - już nie (gimbal rozpoczynał panoramowanie, po czym po jakiejś sekundzie przerywał je i wracał w położenie początkowe, żadnego obrazu nie zapisując). Na szczęście gimbal można sparować z telefonem bez użycia aplikacji Feiyu ON i przycisk spustu normalnie działał ze standardową aplikacją telefonu. Tyle, że pożegnać się mogłem z wieloma funkcjami oferowanymi przez gimbal wraz z aplikacją, jak na przykład potencjalnie nader użyteczne automatyczne śledzenie wybranego obiektu.

Wracając do samego gimbala - przede wszystkim Vlog Pocket stabilizuje mocno tak sobie, w moim przypadku dramatu nie było, ale zachwytu też nie budził. W chodzie czy nawet biegu stabilizacja robi niejakie wrażenie (zwłaszcza w porównaniu do niestabilizowanego telefonu), niestety przy statycznych ujęciach obraz lekko się trzęsie i chwieje we wszystkich osiach – w tym przypadku praktycznie nie widać efektów użycia gimbala. Do vlogovania może Vlog Pocket wystarczy, do bardziej filmowych zastosowań stabilizuje zdecydowanie za słabo i do tej roli zdecydowanie się nie nadaje – tu konieczna jest dodatkowa stabilizacja, czy to w telefonie, czy w postprocesie. Przynajmniej tak było w moim przypadku – bo można i na Youtube znaleźć filmy z Vlog Pocketa, gdzie stabilizacja w marszu jest po prostu żadna i ujęcia wyglądają jak nakręcone telefonem trzymanym po prostu w ręku.

Co więcej, Vlog Pocket bardzo słabo sprawdza się przy ruchach telefonu podczas nagrywania. Przede wszystkim widoczna jest zbyt gwałtowna reakcja gimbala na ruchy ręki przy obrotach lewo-prawo, a zwłaszcza góra-dół, przez co ujęcia wyglądają sztucznie, niczym ze zdalnie sterowanej kamery monitoringu – ruchom gimbala zdecydowanie brak płynności, zbyt gwałtownie rusza z miejsca, porusza się z jednostajną prędkością i zbyt gwałtownie się zatrzymuje. Na nagranym materiale wygląda to naprawdę BARDZO słabo. Zdecydowanie zbyt szybka jest tu reakcja gimbala w pionie. Przy dynamicznych ujęciach w ruchu gimbal ma też tendencję do wykonywania serii krótkich obrotów w osi pan z przerwami, zamiast jednego płynnego ruchu -  co niewątpliwie wynika ze zbyt wysokiej czułości i zbyt słabego tłumienia ruchów ręki. Odnoszę ogólnie wrażenie, że najlepiej sprawuje on się przy dość szybkich ruchach.

Reset gimbala (powrócenie do pozycji neutralnej) jest bardzo szybki, gwałtowny i stąd absolutnie nie można go wykonywać podczas filmowania.

Ale to jeszcze nic. Już pierwszy dzień używania Vlog Pocketa ujawnił szereg dokuczliwych wad, przekreślających w praktyce jego użyteczność do filmowania.

1. W chwili wciśnięcia przedniego przycisku spustu funkcyjnego, w celu przejścia w tryb śledzenia, gimbal wykonuje najczęściej przypadkowy obrót w bok w osi pan o kilka-kilkanaście stopni. Ergo, podczas filmowania nie można włączać trybu śledzenia, aby skierować aparat w górę lub w dół, bo skutkuje to szarpnięciem aparatu w bok.
2. Wciśnięcie przycisku spustu po resecie, który wiązał się z obrotem gimbala w osi pan zawsze powoduje mimowolny obrót w osi pan w kierunku przeciwnym do tego, który nastąpił podczas resetu.
3. Przy przekraczaniu kąta podniesienia ok. +45 stopni, czy to przy ruchu w górę czy w dół, następuje mimowolny obrót gimbala w bok w osi pan, podobny jak w punktach 1 i 2.
4. Gimbal ma problemy z utrzymaniem telefonu w osi roll, wykazując tendencję do przechylania w lewo, na co nie pomaga kalibracja, a nawet po kalibracji bywało gorzej niż przed nią.
5. Podczas panoramowania telefon przechyla się w osi roll w kierunku panoramowania - przy panoramowaniu w lewo telefon przechyla się w lewo, przy panoramowaniu w prawo telefon przechyla się w prawo.
6. Przy zmianie orientacji telefonu z poziomej na pionową i vice versa telefon przyjmuje pozycję wyraźnie przechyloną na bok w osi roll.

Zgłosiłem reklamację, która została uznana i zaklasyfikowana jako zwrot pieniędzy lub wymiana sprzętu. W swej naiwności zgodziłem się na wymianę – i to był kolejny błąd.

Nowy egzemplarz Vlog Pocket od razu po wyjęciu z pudełka wykazywał bowiem WSZYSTKIE wymienione powyżej wady. Wszystkie, co do jednej. Gdyby nie inny numer seryjny, myślałbym wręcz, że to ta sama sztuka. Ba, wystąpiła w nim jeszcze kolejna usterka (której w poprzednim może po prostu nie dostrzegłem?): jeśli gimbal kierowało się w górę na tyle wysoko, że wystąpił wspomniany mimowolny obrót w osi pan, to następnie każde wciśnięcie i każde puszczenie przycisku spustu funkcyjnego powodowało obrót gimbala w lewo w osi pan - o tę zwyczajową wartość kilku-kilkunastu stopni. W ten sposób kilkakrotnie wciskając i puszczając przycisk spustu można wręcz było wręcz obrócić gimbal do tyłu.

Ergo, skoro dokładnie ten sam zestaw problemów trapi dwa gimbale kupione w odstępie pół roku, nie są to żadne przypadkowe usterki pojedynczego egzemplarza, ale immanentne cechy gimbala Vlog Pocket, sprawiające zarazem, że jest on po prostu bezużyteczny do filmowania. I nie, żebym miał wyjątkowego pecha - bo takie same problemy ze stabilizacją w osiach pan i roll dostrzec można także na niektórych filmach na Youtube, tyle, że nikną one w ogólnym zalewie ochów i achów. 

Z gimbalem Vlog Pocket i aplikacją Feiyu ON rozstałem się zatem bez żalu, nie mam też zamiaru ryzykować ponownego zakupu jakiegokolwiek produktu firmy Feiyu Tech.

Reasumując – Vlog Pocket jest gimbalem dość słabo stabilizującym, wyposażonym w bezużyteczną pod Androidem aplikację, bardzo źle sprawdzającym się przy ruchach aparatu podczas filmowania i trapionym przez szereg usterek będących najwyraźniej skutkami błędów w oprogramowaniu. W żadnym razie nie można go zatem traktować jako pełnowartościowy produkt wart kupna.

Podobnie zresztą jak i całą produkcję firmy Feiyu Tech najlepiej obchodzić szerokim łukiem - z opinii użytkowników wynika niezbicie, że ona dobrze prezentuje się tylko w reklamach i na papierze, w prawdziwym życiu okazuje się, że są to urządzenia bardzo niedopracowane i awaryjne.

Parametry ekspozycji, a liczba naświetlania

Blog niniejszy zainaugurowany został przed laty wpisem poświęconym liczbie naświetlania. Temat to i wcale zajmujący, w praktyce (szczególnie naszej ulubionej, teoretycznej) nawet całkiem przydatny, warto by może jeszcze przez chwilę nad nim się pochylić.A mianowicie, zastanowić się nad przełożeniem wartości parametrów ekspozycji na tęże liczbę naświetlania.

Na marginesie - a po co ona komu? W sumie, to przydać się może choćby do wyliczenia różnych rzeczy, na przykład natężenia oświetlenia w luksach na podstawie parametrów ekspozycji, porównania różnych wyników pomiaru światła itd.

Wracając do tematu, w praktyce jest to przecież proste, nawet w pierwszym zalinkowanym wpisie podane były odpowiednie tabele... No właśnie, ale podane były tylko dla pełnych wartości przysłon i czasów, a i tak w ograniczonym zakresie. Owszem, w jakimś tam stopniu łatwe jest to do ogarnięcia w pamięci, na przykład - co łatwo choćby zapamiętać na moim ulubionym przykładzie aparatu Smiena, o zakresie ekspozycji 8-16 EV - zarówno czas 1/15 s, jak  i przysłona 1:4, posiadają wartości 4, a czas 1/250 s i przysłona 1:16 - wartości 8. No i na tej bazie, można już, odpowiednio dodając lub odejmując stopnie, pomaganie sobie palcami nie jest przy tym zabronione, wyliczyć wartość ekspozycji dla innych kombinacji parametrów - na przykład 1/60 s i przysłona 1:11 dają ekspozycję 6+7 = 13. W sumie nieskomplikowane.

Zresztą, tu dygresja, bywało też ongi jeszcze prościej - były wszak aparaty, które oprócz zwykłych skal przysłon i czasów miały dodatkowo naniesione odpowiadające im skale liczby naświetlania. Żeby daleko nie szukać, jak choćby Smieny drugiej generacji, żeby najpopularniejszy model Smiena 8 (bez M!) wspomnieć. Albo i jeszcze lepiej, były i aparaty, które od razu operowały sumaryczną liczbą naświetlania dla ustawionej pary przysłona/czas, jak możemy zobaczyć na zdjęciu poniżej - w okienku po lewej na czarnym pierścieniu poniżej pierścienia przysłony.

No ale wyobraźmy sobie, że nie dysponujemy żadnym z takich udogodnień, a nieoczekiwanie wyszedł nam z pomiaru np. czas 1/40 s i przysłona 1:7,1. Eeee... No oczywiście, można z całkiem akceptowalnym przybliżeniem, szczególnie gdy zajmujemy się fotografią tradycyjną, przyjąć po prostu dla 1/40 s wartość 5,5, a dla 1:7,1 wartość również 5,5, nie wnikając nawet, czy dotyczą one parametry 1/5, 1/3 czy 2/3 stopnia, ale gdybyśmy jednak chcieli być dokładniejsi? Tu, oczywiście należało by użyć de facto wartości EV 5,3 dla czasu i 5,7 dla przysłony (a więc razem daje to ekspozycję 11), no ale taka ocena ułamka stopnia na oko może być złudna. Zwłaszcza, że nieraz trudno nawet zorientować się, z jakim skokiem podane są te parametry. Wypadałoby mieć zatem monumentalną tabelę, zawierającą w odpowiednio dużym zakresie przysłon, a zwłaszcza czasów, wartości EV dla 1/3, 1/2, 2/3 i pełnych stopni. No można, acz sporawa by była.

Ale okazuje się też, że wartość ekspozycji w EV można po prostu obliczyć na podstawie całkowicie dowolnych, nawet zupełnie niestandardowych, wartości przysłony oraz czasu - i to z bardzo prostego wzoru:

EV = log₂ (k² / t) 

gdzie

EV - liczba naświetlania

k - liczba przysłony

t - czas naświetlania, ale uwaga - podany w sekundach jako wartość rzeczywista, czyli w przypadku czasu np. 1/60 s podstawić należy 1:60 = 0,17, a nie 60; ale też, biorą pod uwagę, że dzielimy tu przez ułamek z licznikiem 1, możemy po prostu ułatwić sobie życie i od razu pomnożyć przez 60, zamiast dzielić przez 1/60 czyli 0,17.

Wzór ten, zapisać też możemy w postaci strawniejszej dla kalkulatora jako EV = ln (k² / t) / ln 2, a skoro ln 2 jest tu wartością stałą, jako wręcz:

EV = 1,44 * ln (k² / t)

Czyli, przykładowo, dla naszej nieszczęsnej pary 1/40 s i 1:7,1, stosując już myk z mnożeniem przez mianownik wartości czasu, otrzymujemy:

EV = 1,44 * ln (7,1² * 40) = 1,44 * ln 1960 = 10,96

Tadam!

Trzeba tu jeszcze zwrócić uwagę, na kwestię precyzji otrzymywanych wyników. W powyższym przykładzie miast okrągłej wartości 11 wyszło nam jakieś 10,96 - istotne to, czy nie? Mając zatem na uwadze, że zmiana naświetlania o 1/3 stopnia, czyli w praktyce najmniejsza możliwa do ustawienia w przeciętnym aparacie, zmienia odpowiednio liczbę naświetlania o 0,33, to różnicę tę uznać wypada za pomijalnie małą i przejmować się nią nie ma co, a wszelakie wyniki dla wygody zaokrąglać sobie można spokojnie nawet nie do 0,1, ale i do 0,2.

No właśnie, tylko po co to komu potrzebne...